Ný grein eftir Nickel o.fl. 2025 “Seasonal shifts and individual variation in juvenile
Atlantic cod diel migration at nearshore nurseries”. doi: 10.3354/meps15056.
Til að finna fleiri greinar sem Anja Katrin Nickel hefur gefið út er hægt að skoða þennan hlekk:
https://orcid.org/0009-0008-2327-5230
Hver eru meginefni greinarinnar?
Margir fiskar synda eftir reglulegu munstri. Ein gerð kallast dægurfar (e. diel migration), sem er þegar fiskar stunda reglulegar ferðir fram og til baka yfir sólarhringinn. Þessar ferðir geta hjálpað fiskum að finna fæðu, forðast afræninga og vaxa hraðar. Í þessari rannsókn, skoðuðu vísindamennirnir hvernig þorskaseiði syntu fram og til baka daglega á uppeldissvæðunum sínum við Íslands- og Noregsstrendur. Þau lögðu áherslu á hvernig þessar hreyfingar breytast milli árstíða og hvernig fiskarnir hegða sér ólíkt hver frá öðrum.
Mynd 1. Rannsóknarsvæðin við Ísland og Noreg (rauðir tíglar) og staðsetning móttökutækja fyrir hvert svæði (rauðir hringir). Dýptarmælingar eru sýndar með gráum línum; landsvæði eru lituð gul.
Hverjar voru megin niðurstöðurnar?
Við Ísland hafa þorskaseiði greinilegar dægursveiflur, þau fara nær ströndinni á nóttunni og ferðast lengra frá landi á daginn. Við Noreg sýna sum þorskaseiði sama munstur en önnur sýna hið gagnstæða.
Tímasetning þessara hreyfinga passaði við breytingu á dagsbirtu, sérstaklega við sólarupprás og sólsetur. Yfir sumarið við Ísland, þegar sólin varla sest, þá hætta þessar dægurgöngur og fiskarnir halda sig í miðjum firðinum.
Þó flestir fiskar fylgdu svipuðum árstíðabundnum mynstrum, var hægt að sjá einstaklingsbreytileika. Það var mismunandi hversu oft seiðin hreyfðu sig og í hvaða átt þau fóru. Þetta gefur til kynna að bæði umhverfið og eiginleikar hvers fisks mótar hegðun hans.
Mynd 2 og 3. Áætluð meðalfjarlægð frá landi (DTL) yfir sólarhringinn (klukkustundarfresti) og staðsetningu (A = Ísland, B = Noregur), byggt á niðurstöðum frá „generalized additive mixed model“ (GAMM) tölfræðiprófum. Hvítar línur tákna meðaltíma sólarupprásar og sólseturs fyrir hverja viku og staðsetningu.
Áhugaverðasti hlutinn fyrir almenning:
Áhugaverðustu niðurstöðurnar eru að þetta reglulega dægurfar hjá fiskunum stoppar yfir sumartíman við Ísland þegar dagar eru sem lengstir. Þetta sýnir hvernig öfgakennd birtuskilyrði á norðurslóðum virka eins og náttúrleg klukka sem hefur áhrif á hegðun dýra á óvæntan hátt.
Hvaða aðferðarfræði var notuð?
Vísindamennirnir notuðu aðferð sem notar hljóðmerki til að fylgjast með ferðum fiskanna, á ensku kallast þessi aðferð acoustic telemetry. Lítil senditæki eru sett inn í þorskaseiðin. Þessi tæki senda frá sér hljóðmerki sem neðansjávar móttökutæki sem eru staðsett á nokkrum stöðum í firðinum geta lesið.
Í hvert sinn sem fiskur syndir fram hjá móttökutæki þá er staðsetningin og tímasetningin skráð. Þetta gefur nákvæma mynda af því hvernig fiskarnir ferðast yfir daginn og eftir árstíð.
| Mynd 4. Að sleppa þorskaseiðum aftur út í náttúruna eftir að hafa gefið þeim senditæki. |
| Mynd 5. Myndrit um Hljóðmerki aðferðina. |
Hver ætti að lesa þessa rannsókn?
Fólk sem hefur áhuga á hegðun fiska og vistfræði hafsins gætu haft gaman af þessari rannsókn. Þessi rannsókn getur einnig verið gagnleg fyrir útgerðirnar í Íslandi og Noregi, þar sem þorskar eru afar mikilvægir fyrir hagkerfin og vistkerfin þar. Að auki gætu þessar niðurstöður verið gagnlegar fyrir vísindamenn sem rannsaka umhverfið á norðurslóðum, hegðun dýra og líftakta (e. biological rhythms).
Hvernig gæti áframhaldandi rannsóknir litið út?
Nú vitum við að birta gegnir mikilvægu hlutverki í að stýra dægurfari fiska. En það er enn margt óvitað. Framtíðar rannsóknir gætu skoðað:
- Hvernig afræningar hafa áhrif á hreyfingu fiska
- Hver eru áhrif vatnshita og dýpis á hegðun
- Hvar og hvenær éta fiskar
- Hvernig þessar hreyfingar hafa áhrif á vöxt.
Það að rannsaka þorska af mismunandi stærðum og aldri myndi gefa enn skýrari mynd af því hvað mótar dægurfarið.
Hvers vegan er þessi rannsókn mikilvæg?
Það að skilja hvernig þorskaseiði hreyfa sig og bregðast við birtu hjálpar okkur að skilja hvernig þau vaxa og lifa af. Þessi þekking getur hjálpað við stjórnunun útgerða og verndunar.
Þar sem loftslagsbreytingar breyta búsvæðum og birtuskilyrðum á norðurslóðum getur þessi rannsókn hjálpað til við að spá fyrir um hvernig hegðun fiska gæti breyst í framtíðinni.
Eru einhverjir meðhöfundar og samstarfsaðilar sem vert er að nefna?
Þetta verkefni tók mörg ár, með mikið af erfiðisvinnu bæði líkamlegri og andlegri. Sem þar á meðal fólst í því að bera þungan búnað, eyða löngum dögum á báti og margar klukkustundir af gagnagreiningum. Meðhöfundar og samstarfsaðilum er þakkað fyrir orku sína og vinnusemi, sérstaklega Michelle Valliant, Ragnari Edvardssyni, Halldóri Sveinbjörnssyni, Antoine Morel, og Even Moland. Þessi rannsókn var mikil hópvinna.
