Hefur þú einhvern tímann pælt í því hvort bleikju flökin fyrir kvöldmatinn komu frá hamingjusömum fisk? Sabine Lobligeois er doktorsnemi við Háskólann á Hólum sem er að rannsaka hvort hægt sé að segja til um hvort eldisfiskar eru stressaðir. Sabine sá aldrei fyrir sér að hún myndi vinna í fiskeldi hvað þá að vinna með fiska yfir höfuð. En henni hefur alltaf fundist hegðun dýra mjög forvitnileg. Henni langaði að skilja af hverju dýr haga sér á vissan veg og hvað mótar hegðun þeirra. Þegar hún var að vinna hjá bleikjukynbótarstöð Háskólans á Hólum tók hún eftir því að sumir fiskar hegðuð sér öðruvísi en hinir, mjög forvitnilegt. Frá fyrra námi við Háskólann á Hólum lærði Sabine að fiskar vaxa betur við auðgað umhverfi heldur en í tómum tönkum. Fiskar hafa líka mismunandi persónuleika. Sumir fiskar eru forvitnir og hvatvísir á meðan aðrir eru meira hikandi og forðast átök. Þessir persónuleikar sýna fylgni við vöxt, þannig hægt er að velja fyrir vöxt með því að velja sérstök persónuleikaeinkenni.
Í rannsóknunum sínum sameinar Sabine hegðun og lífeðlisfræðileg gögn til að segja til um hver er besta breytan til að meta stress og þar með velferð fisksins. Hún elur eldisbleikjur í einföldu og auðguðu umhverfi og líkir eftir streituvaldandi aðstæðum, t.d. með því að taka fiska úr vatninu í 30 sekúndur. Hún tekur margar mismunandi mælingar við vissa tímapunkta yfir þroskunarferlið og sameinar hegðunar og líkamleg einkenni. Til að mæla langtíma stress sem er afleiðing þess að vera alin upp í einföldu umhverfi þá mælir Sabine vöxt og fitumagnið í lifrinni, þar sem margir fiskar geyma fitu í lifrinni. Það er lifrarstuðull (hepatosomatic index): hlutfall þyngdar lifrar af heildarþyngd líkamans. Skammtíma stress var mælt með því að taka blóðsýni stuttu eftir streituvaldandi atburðinn og mæla magn stresshormónsins kortisól í blóðinu. Ætlunarverk Sabine er að finna áreiðanlega leið til að mæla velferð fiska. Til að kanna það mun hún bera saman fylgni milli mismunandi mælinga.
Rannsóknir á velferð fiska í fiskeldi eru mjög mikilvægar þar sem fiskeldis fiskar eru aldir upp við mikinn þéttleika í umhverfi með engri auðgun (þ.e. engar plöntur, eða aðrir felustaðir). Jafnvel þó fiskeldi hámarka vöxt, út af hagræðis ástæðum, og vöxtur er góður mælikvarði á velferð fiska þá segir það ekki alla söguna. Í hefðbundnum búskap (búfénaðarrækt) hefur velferð dýra verið viðfangsefni rannsókna til fjölda ára og vitundarvakning hefur verið mjög mikil. Í fiskeldi er á hinn bóginn enn deilt um hvort fiskar finna fyrir sársauka, svo það er enn langt í land. Mikilvægi þessa rannsókna er einnig að aukast þar sem hlutfall eldisfiska í fæðu okkar miðað við villta fiskar er að hækka.
Sabine vonar að hún getur aukið vitundavakningu almennings um velferð eldisfiska og veitt fiskeldunum ráðgjöf byggða á vísindum til að bæta aðstæður fiskanna. Sabine er núna á lokasprettinum í doktorsnáminu sínu og mun fljótlega kynna niðurstöðurnar frá verkefninu, þannig fylgist endilega með!
